خانه انجمن ها عدل الهی آیا آفت‎ها، مصیبت‎ها، تفاوت‎ها و باقی شرور با عدالت الهی سازگاری دارد؟

این جستار شامل 0 پاسخ ، و دارای 1 کاربر است ، و آخرین بار توسط  admin1 در 4 ماه، 3 هفته پیش بروز شده است.

در حال نمایش 1 نوشته (از کل 1)

آیا آفت‎ها، مصیبت‎ها، تفاوت‎ها و باقی شرور با عدالت الهی سازگاری دارد؟


  • admin1
    سرپرست کل
    admin1

    در مسئله ی عدل الهی چندین پرسش در باب تبعیض ها، تفاوت ها، فناها، نیستی ها، آفات، مصیبت ها، نقص ها و بلاها و سایر شرور طبیعی و غیر طبیعی مطرح است که در حد توان این نوشتار به آن ها خواهیم پرداخت. اندیشمندان در حل این شبهات دو رویکرد را انتخاب کرده اند:

    نخستین رویکرد، از منظر درون دینی و ایمان دینی است که عبارت است از این که خداوند عالم، قادر و حکیم است و هیچ یک از منشأها و انگیزه های ظلم، چون: عجز، نادانی، ناتوانی، عقده های روانی و مانند این ها را ندارد، بنابراین، دلیلی ندارد تا به کسی ظلم نماید، و حکمت این ناملایمات که با عنوان شرور مورد بحث قرار می گیرند، از دامنه ی علم ما خارج است. بدون شک فلسفه و حکمتی در آن ها هست که از ما پنهان اند.

    رویکرد دوم، از منظر برون دینی و فلسفی است که مشتمل بر جواب های ذیل است: شایان ذکر است که برخی از این جواب ها قبلاً توضیح داده شده است.

    ماهیت شرور از سنخ عدم و نیستی است؛ زیرا با تحلیل فلسفی می توان کوری، کری، جهل، ناتوانی، بیماری و هر نوع شر دیگر را به عدم بینایی، عدم شنوایی، عدم علم، عدم قدرت و عدم سلامتی برگرداند، و عدم، در نظام علت و معلول، به علت حاجت ندارد، تا به انتساب این ها به خداوند نیازمند باشیم. این پاسخ، که از افلاطون نقل شده است، حکمت شرور و اَعدام را تبیین نمی کند، زیرا شاید کسی در جواب بگوید: چرا این اَعدام مرتفع نشدند، در حالی که قدرت هر کاری به دست خداست و او قدرت نامتناهی دارد.

    شرور نسبی هستند؛ ما در این عالم، شر و بدی مطلق نداریم، سیل و زلزله، حیوانات وحشی، بیماری و میکروب برای برخی از موجودات شر محسوب می شوند و نسبت به پاره ای دیگر خیر به شمار می آیند، زهر مار برای مار بد نیست، برای انسان و موجودات آسیب پذیر شر است.
    تفکیک ناپذیری خیرات و شرور

    جهان طبیعت، جهان حرکت و تعارض و برخورد است. موجودات مادی، از حالت بالقوه و استعدادی خود، به سوی حالت بالفعل در حرکت و تکامل اند. گاه در این حرکت ها تضاد و تزاحم پدید می آید و در آن صورت، شرور در این عالم قابل تفکیک از خیرات نیستند. خیر محض شدنِ این عالم با نفی حرکت و نفی مادی بودن آن میسر است، یعنی سالبه به انتفای موضوع، که در این صورت، مستلزم نفی خیر کثیر است که خود، شر کثیری است، یعنی با زوال و نابودی طبیعت، از شرور قلیل نجات می یابیم، اما خیر کثیری را نیز از دست می دهیم، در ضمن، برخی از شرور، مانند تفاوت ها، ناشی از اقلیم ها و مناطق جغرافیایی متفاوت است و طبیعت، اقتضای چنین تفاوت هایی را می کند، یعنی لازمه ی ذاتی این طبیعت، این شرور است.
    افزونی خیرات از شرور:

    با وجود این که در این عالم شر یافت می شود، اما هیچ گاه شرور از خیرات تجاوز نمی کنند، که در غیر این صورت، تمام عالم نابود می شود. بقا و پایداری عالم طبیعت، دلیل بر افزونی خیرات است.

    شرور، مقدمه ی خیرات اند: سختی ها، گرفتاری ها، مصیبت ها و شداید، نقش مهمی در تکامل علمی، معنوی، صنعتی، تکنولوژی و غیره دارند، پس شرور منشأ خیراتِ فراوان اند و از این رو منظری از خیرات را دارا هستند.

    اراده ی بالذات خداوند به امور خیر تعلق دارد، گر چه بالعرض به شرور تعلق می گیرد، پس شرور، بالذات متعلق اراده ی الهی نیست، بلکه بالعرض و بالتبع است.

    شرور ناشی از جزءنگری است

    اگر انسان از منظر کل نگری به جهان طبیعت توجه کند، وجود شرور را نیز مناسب و ضروری می داند، بلکه شری مشاهده نمی کند، ما انسان ها به علت جزءنگری ناملایمات را شر می بینیم، اگر انسانی با دید کلی به تمام منزل بنگرد، وجود چاه و لوازم بهداشتی آن را ضروری می شمارد و آن ها را شر نمی داند؛ ولی اگر فقط به بوی بد چاه منزل توجه کند، به شر و پلیدی آن حکم می کند.
    برخی از شرور از اراده ی انسان ها ناشی می شود

    مانند شرور اخلاقی، ظلم، فقر، گرسنگی و صدها مشکل دیگر اقتصادی، سیاسی، بهداشتی و غیره. …

    برخی از شرور با دیده ی دنیانگری شرّند، ولی اگر به عالم آخرت نیز توجه شود، شری در کار نیست، برای مثال، مرگ، برای انسان دنیاگرا، عدمی و شر است، ولی برای مؤمن به قیامت، انتقال از عالمی به عالم دیگر است.

    برخی از شرور رابطه ی تکوینی با اعمال ما انسان ها دارند، مانند برخی عذاب های دنیوی و همه ی عذاب های اخروی، لذا نکته ای که باید توجه کرد این است که، رابطه ی عمل و جزا در آخرت و برخی جزاهای دنیوی، از نوع قراردادی نیست، بلکه از سنخ رابطه ی علت و معلولی است، بلکه اگر دقیق تر سخن بگوییم، جزا عین عمل است که در عالم آخرت ظهور کرده است. (این بحث در مسئله ی تجسم اعمال به طور دقیق تری خواهد آمد.)[8]

    1] . تین / 2.

    [2] . نحل / 81.

    [3] . استاد سبحانی، جعفر، پرسشها و پاسخها، ص 324.

    [4] . سجده / 7

    [5] . یکی از پزشکان اروپا آمار جامعی از نطفه هایی که در اوایل سال مسیحی منعقد می شود برداشته و منتشر کرده است. این پزشک اروپایی می نویسد: «به طور کلی هشتاد درصد اشخاص ناقص الخلقه و معلول، محصول شب اول ژانویه می باشند؛ زیرا در این شب مسیحیان عید بزرگی دارند و به عیش و نوش پرداخته، بیش از حد متعارف مشروب می خورند و عیاشی می کنند؛ به حدی که مریض می شوند.( دکتر جزایری، اعجاز خوراکیها، ص214.)

    [6] . فرزندان مادران سیگاری در دوران تحصیل از سایر کودکان هم سن خود عقب مانده ترند، و این عقب ماندگی به مقدار سیگار مصرفی مادر در دوران حاملگی بستگی دارد؛ زیرا سیگار باعث کم شدن سلولهای مغز کودک می گردد. مکتب اسلام سال 15، ش6.

    [7] . استاد سبحانی، جعفر، راه خداشناسی و شناخت صفات او، ص 523.

    [8] . ر. ک: اندیشه قم.

در حال نمایش 1 نوشته (از کل 1)

جستار ‘آیا آفت‎ها، مصیبت‎ها، تفاوت‎ها و باقی شرور با عدالت الهی سازگاری دارد؟’ برای پاسخ های جدید بسته است .